Barndómur – J.M. Coetzee þýð. Rúnar Helgi Vignisson

„Hann er sannfærður um að hann sé öðruvísi, sérstakur. Það sem hann veit ekki enn er hvers vegna hann er til."

Í þessari rómuðu sjálfsævisögu vitjar J. M. Coetzee bernskuára sinna í Suður-Afríku um og eftir 1950. Hér er sögð áhrifarík saga af dreng sem hermir eftir föður sínum en getur ekki virt hann, dáir móður sína en ýtir henni samt frá sér. Jafnhliða reynir hann að fóta sig í mótsagnakenndri veröld ólíkra þjóðarbrota, stétta og hópa, innan um óskrifaðar reglur sem hann er nauðbeygður til að hlíta.

Coetzee fjallar í Barndómi um sitt unga sjálf af þeirri hreinskilni sem hann er þekktur fyrir úr öðrum verkum sínum. Drengurinn sem hér reynir að átta sig á eigin verðleikum varð þegar fram liðu stundir heimskunnur rithöfundur og hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2003. Áður hefur komið út á íslensku skáldsaga hans Vansæmd.

Útgefandi: Bjartur.

 
  Ritdómar
 

„Barndómur er saga af tvöföldu óréttlæti og því afar sár lesning en jafnframt áhrifamikil. Þýðing Rúnars Helga Vignissonar er guðdómleg og sýnir enn og aftur, svo ekki verður um villst að Rúnar Helgi er í hópi okkar merkustu þýðenda."

Sigríður Albertsdóttir DV

„Þýðing Rúnars Helga virkar vel, og þetta er sagt án þess að samanburður hafi verið gerður milli þýðingar og upprunatexta. Frásagnarröddin er samkvæm sjálfri sér og sú lýsingarnákvæmni sem jafnan einkennir Coetzee skilar sér vel á íslensku.“

Björn Þór Vilhjálmsson, Morgunblaðinu

„Þýðing Rúnars Helga Vignissonar á Barndómi er jöfn og vönduð, og gædd sterku heildarsamræmi. Í eftirmála er svo hið sögulega samhengi verksins skýrt í stuttu máli, m.a. með tilvísun til tölvupósta frá Coetzee sjálfum. Að því leyti má jafnvel segja að þessi íslenska gerð sögunnar fari fram úr flestum útgáfum á frummálinu."

Hjalti Snær Ægisson , Lesbók Morgunblaðsins

 

   
  Dómnefndarálit vegna Íslensku þýðingaverðlaunanna 2006

Rúnar Helgi Vignisson hlaut Íslensku þýðingaverðlaunin fyrir þýðingu sína á Barndómi. Í umsögn dómnefndar segir:

„Rúnar Helgi Vignisson hefur á undanförnum árum auðgað íslenskar bókmenntir með metnaðarfullum þýðingum sínum á skáldsögum eftir helstu höfunda samtímans. Má þar nefna bandaríska rithöfundinn Philip Roth, breska höfundinn Ian McEwan og J.M. Coetzee frá Suður-Afríku. Rúnar hefur einnig leitað fanga hjá einum fremsta og áhrifamesta skáldsagnahöfundi Bandaríkjanna á 20. öld, William Faulkner, en þýðing Rúnars á skáldsögunni Light in August (Ljós í ágúst) kom út árið 1999.

Með þessum þýðingum hefur Rúnar Helgi unnið mikilvægt starf. Ekki síst skal honum hrósað fyrir að færa okkur framúrskarandi samtímabókmenntir á meðan þær eru nýjar og gera þær aðgengilegar á íslensku.

Með þýðingu sinni á sjálfsævisögu suður-afríska rithöfundarins J.M. Coetzee, Boyhood, heldur Rúnar Helgi þessu mikilvæga starfi áfram - áður hefur Rúnar þýtt skáldsögu Coetzees, Disgrace, eða Vansæmd (2000). Sagan Barndómur veitir einstaka innsýn í líf drengs sem leitast við að átta sig á sjálfum sér og heiminum í Suður-Afríku um miðja 20. öld. Hún fjallar um leit að sjálfsmynd en felur um leið í sér mun stærri sögu þeirra þjóða og þjóðarbrota sem byggja syðsta hluta Afríku. Á innan við tvöhundruð blaðsíðum tekst J.M. Coetzee hið ómögulega: að gefa okkur innsýn í sögu Suður-Afríku, um leið og hann horfist vægðarlaust í augu við eigin bernsku, horfist í augu við þrá og leynd sem lúrir á milli línanna, dvelur í hinu ósagða í sögu sem teljast verður yfirlætislaus og áleitin.

Þýðing Rúnars Helga kemur til skila fágætu hugrekki - jafnvel vægðarleysi – höfundar á tilgerðarlausan hátt. Eins og Rúnar bendir á í eftirmála bókarinnar þá hefur J.M. Coetzee – sem hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 2003 - svarið orðræðu skáldskaparins eið, sú orðræða er laus við sýndarmennsku, hún er grimm en gjöful og sýnir okkur glímu manns og heims í nýju ljósi. Rúnar Helgi Vignisson kemur þessari glímu vel til skila, hann færir okkur hljóðláta rödd J.M. Coetzees og auðgar þannig íslenskar bókmenntir.

Dómnefnd hefur komist að þeirri niðurstöðu að Rúnar Helgi Vignisson skuli hljóta Íslensku þýðingaverðlaunin árið 2006 fyrir þýðingu sína á Boyhood eftir suður-afríska rithöfundinn John Maxwell Coetzee.

Ingibjörg Haraldsdóttir formaður, Þröstur Helgason, Eiríkur Guðmundsson

 
  Forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, afhendir Rúnari Helga Íslensku þýðingaverðlaunin við hátíðlega athöfn á Gljúfrasteini.
 
 
 
 
GRÆNA HÚSIÐ · Hrísmóar 11 · 210 Garðabær · Netfang: graenahusid@graenahusid.is · Sími: 895 7538